گروه محصول -> الهیات و معارف اسلامی

امانت‌های الهی در قرآن



قیمت: ۶۰۰۰۰ریال     تعداد صفحات: 196     کد محصول :6491



 امانت‌های الهی در قرآن

فهرست مطالب

عنوان.................................................................................................................... صفحه

مقدمه .................................................................................................................... 6

1. كلیات طرح تحقیق ............................................................................................. 9

1. 1 بیان مسأله .................................................................................................... 10

2. 1 اهمیت مسأله ................................................................................................ 12

3. 1 سوأل تحقیق ................................................................................................. 12

4. 1 فرضیه .......................................................................................................... 13

5. 1 حدود مسأله ................................................................................................. 13

6. 1 محدودیت مسأله ........................................................................................... 13

7. 1 كلید واژه ها ................................................................................................. 14

1. 7. 1 امامت ....................................................................................................... 15

2. 7. 1 امانت ........................................................................................................ 16

3. 7. 1 امین .......................................................................................................... 19

4. 7. 1 خیانت ....................................................................................................... 20

5. 7. 1 عهد .......................................................................................................... 22

6. 7. 1 میثاق ........................................................................................................ 23

7. 7. 1 ودیعه ....................................................................................................... 24

8. 7. 1 ولایت ....................................................................................................... 25

 

2. فصل اول : كلیاتی در زمینة آیات امانت در قرآن

1. 2 آیة عرض امانت ........................................................................................... 29

1. 1. 2 معنای عرض امانت .................................................................................. 30

2. 1. 2 معنای اباء و امتناع از پذیرش امانت ........................................................ 34

3. 1. 2 معنای حمل امانت .................................................................................... 34

4. 1. 2 مراد از انسان حامل امانت كیست؟........................................................... 35

5. 1. 2 معنای ظلوم وجهول ................................................................................. 36

6. 1. 2 نتیجة قبول امانت ..................................................................................... 39

2. 2 آیة امانات ..................................................................................................... 40

  1. 2. 2 مراد از اهل امانات چه كسانی هستند؟!................................................... 40

2. 2. 2 شأن نزول مشهور آیه ............................................................................. 41

3. 2. 2 مقدم نمودن اداء امانات بر عدالت ............................................................ 42

4. 2. 2 مفهوم عام امانات .................................................................................... 42

5. 2. 2 اقسام امانات ............................................................................................ 44

6. 2. 2 مخاطب در آیه چه كسانی هستند؟!........................................................... 46

3. 2 آیة منع از خیانت درا مانات ......................................................................... 50

4. 2 امانتداران ..................................................................................................... 51

1. 4. 2 پیامبران امین ........................................................................................... 51

2. 4. 2 فرشتة‌ امین .............................................................................................. 53

3. 4. 2 كارگزاران امین ........................................................................................ 53

4. 4. 2 مؤمنان و نمازگزاران امانتدار ................................................................. 55

3. فصل دوم : بررسی مقایسه‌ای دیدگاه‌های مفسران شیعی و اهل سنت در تفسیر امانت

1. 3 اتصاف به اسماء حسنی ............................................................................... 58

2. 3 اختیار و اراده ............................................................................................... 58

3. 3 استعداد ......................................................................................................... 59

4. 3 اسرار ........................................................................................................... 59

5. 3 اصل ادای امانت ........................................................................................... 61

6. 3 اعضاء و جوارح ........................................................................................... 62

7. 3 اوامر و نواهی .............................................................................................. 65

8. 3 اهل و خانواده .............................................................................................. 67

9. 3 ایمان ............................................................................................................. 68

10. 3 اوصاف پیامبر آخر الزمان - صلوات الله علیه و آله .................................. 69

11. 3 تسلیم در برابر پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم- ................................ 70

12. 3 تسلیم اسماء ............................................................................................... 71

13. 3 تعهد و قبول مسئولیت ................................................................................ 71

14. 3 تكلیف .......................................................................................................... 72

15. 3 توحید ......................................................................................................... 77

16. 3 حدود و شرع .............................................................................................. 78

17. 3 دلائل خداشناسی ........................................................................................ 78

18. 3 دلایل و عجایب صنع .................................................................................. 79

19. 3 دین و شریعت ............................................................................................ 80

20. 3 روح ............................................................................................................ 82

21. 3 زن .............................................................................................................. 83

22. 3 شغل و منصب ............................................................................................ 84

23. 3 طاعت .......................................................................................................... 84

24. 3 عقل ............................................................................................................. 87

25. 3 علم ............................................................................................................. 89

26. 3 عهد و پیمان ............................................................................................... 91

27. 3 فرایض ........................................................................................................ 91

28. 3 فیض الهی ................................................................................................... 93

29. 3 قرآن ........................................................................................................... 94

30. 3 لا اله الا الله ................................................................................................. 95

31. 3 لطیفه سیال انسانی ..................................................................................... 96

32. 3 محبت و عشق ............................................................................................. 96

33. 3 معرفت ........................................................................................................ 97

34. 3 نماز، روزه غسل حج، جهاد، زكات.............................................................. 98

35. 3 وجود و هستی ........................................................................................... 101

36. 3 ودایع و امانات مردم .................................................................................. 102

37. 3 وظایف و واجبات دین ................................................................................ 104

38. 3 وفاء به عهود .............................................................................................. 105

39. 3 ولایت الهیه، امامت و ولایت ائمه - علیهم السلام- ..................................... 106

4. فصل سوم : اهمیت امانتداری در روایات و احادیث

1. 4 رعایت اصل ادای امانت تحت هر شرایطی ................................................... 124

2. 4 رابطة میان امانت و ایمان ............................................................................. 128

3. 4 آثار امانتداری .............................................................................................. 129

4. 4 آثار بی توجهی به ادای امانت ...................................................................... 135

5. 4 امانتداری میزانی برای سنجش افراد............................................................ 136

5. فصل چهارم: نتیجه گیری ................................................................................ 139

 

 مقدمه

سپاس و ستایش ایزد منان را، كه همه كس و همه چیز را، مالك اوست و هر آنچه از ناحیه عنایت او بر هستی جاری گشته، اماناتی است كه باید، حافظ و امین بر آنها بود.

هنگام عرضة امانت حضرت باری- تعالی – خطاب به جمیع خلایق فرمود:

«إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلیَ السَّمواتِ و الْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَیْنَ أنْ یَحْمِلْنَها و أشْفَقْنَ مِنْها…»[1]

پس از عرض امانت، همگان از جهت خوف از پذیرش آن ناتوان ماندند، چرا كه حمل آن تنها سزاوار انسان بود: «وَحَمَلَهَا الاْنسان…»[2]

و این شانه‌های انسان بود كه بار امانت را حمل كرد؛ او كه ناز پروردة درگاه الهی بود، آن زمانیكه به قدرت لایزال الهی از عدم به وجود آمد، طنین قدسی ندا در داد « فَتَبارَكَ اللهُ أَحْسَنَ الخَالِقین»[3]

خلق شده در زیباترین صورت ها: «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الاْنسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْویمٍ»[4]

و جان گرفته از نفخه ملكوتی : «وَ نَفَخَ فِیه مِنْ رُّوحِه»[5]

ملائك صف به صف بر آستانش به حضور آمدند و نور مطلق مهر «إِنّی جاعلٌ فِی الأرْضِ خَلیفه»[6]

بر پیشانی‌اش نهاد، و در محضر آموزگار هستی علم اسماء آموخت: « وَعَلَّمَ ءآدَم الأسْمَاء كُلَّهَا»[7]

و ملائك را برآن اسماء مطلع ساخت؛ و عرشیان و قدسیان به فرمان حضرتش به پیشگاه انسان به سجده افتادند:

«وَ إذْ قُلْنَا لِلْمَلائِكَة اسْجدُوا لآدم…»[8] و كریم او را به كرامت خویش نوازش داد: «وَ لَقَدْ كَرَمْنَا بنی ءَآدم…. »[9]

به پاس این الطاف الهی، آن هنگام كه عرض امانت بر خلایق كردند، بار امانت به دوش كشید كه «نظر وی برعرض حق بود نه بر امانت، لذت عرض، ثقل امانت را فراموش گردانید، لاجرم لطف ربانی به زبان عنایت فرمود: « كه برداشتن از تو و نگاهداشتن از من، چون توبه طوع بار مرا برداشتی من هم از میان همه تو را برداشتم.»[10]

رضای حضرت دوست تنها بر حمل امانت استوار نشد، بلكه امر بر ادای آن به سوی اهلش نمود و خطاب آمد:

«إِنَّ الله یَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ الی أَهلِهَا…»[11]

و آنان كه به درجة ایمان كامل رسیده اند و مصلین حقیقی هستند، هم بر حمل امانت و هم بر ادای آن فائق آمدند و لذا به آنان گفته شد:

«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤمِنُونَ … وَ الذَّینَ هُمْ لِأمانَاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ».[12]

«إلاَّ الْمُصَلّینَ… وَالَّذینَ هُمْ لأمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ راعون»[13]

و اما سر نهفته در آیات امانت این است كه، حضرت باری- تعالی- سخن از عرضة امانت، ادای امانات و رعایت امانات نموده ولی امانت خاصی را نام نبرده و شاید از همین جاست كه گفته‌اند: «امانت مفهومی گسترده و وسیع دارد.» و مفسران و اندیشمندان علوم اسلامی به استناد روایات پیامبر اكرم- صلی الله علیه و آله- و ائمه – علیهم السلام- و صحابه برای مفهوم وسیع امانت مصادیق بیشماری را ذكر كرده‌اند، البته در برخی از وجوه امانت میان مفسران اهل سنت و شیعه اشتراك وجود دارد و در برخی تعابیر همچون- امانت امامت و ولایت- میان مفسران فریقین اختلاف نظر دیده می‌شود، و مادر این پژوهش به بررسی نقاط اشتراك و اختلاف مفسران اهل سنت و شیعه درتفسیر امانت می‌پردازیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

كلیات طرح تحقیق

 

1. كلیات طرح تحقیق:

1-1. بیان مساله:

در این پژوهش در صدد بررسی مقایسه‌ای مفهوم امانت، در اندیشه‌های مفسران شیعی و اهل سنت می‌باشیم. از آنجا كه در عالم، مالكیت همة امور به حضرت باری- تعالی- متعلق است و مالك حقیقی وجود حضرت حق است، و دیگر مالكیت‌ها از قسم مالكیت اعتباری است؛ ما را به این تفكر رهنمون می‌سازد كه؛ امانت مفهومی وسیع و فراگیر دارد كه مصادیق و نمونه‌های بیشماری را شامل می‌گردد؛ كه با بررسی آیات و تفاسیر و روایات، گستردگی مفهوم امانت، روشن می‌شود.

با این توضیح، این پرسش مطرح می‌گردد كه در نگاه تفاسیر و روایات، مصادیق امانات الهی چه مواردی هستند؟ و به دنبال آن، پرسش دیگر، به این موضوع می‌پردازد كه مفسران شیعی و اهل سنت چه تفاسیری از این موارد ارائه داده‌اند؟

در كدام موارد میان ایشان وفاق و اشتراك وجود دارد؟ و اختلاف رأی آنان در كدام موارد می‌باشد؟

سپس در این تحقیق برآنیم، تا با استخراج تعابیر امانت از تفاسیر و روایات، به بررسی دیدگاه‌ها و نظرات مفسران شیعی و اهل سنت پرداخته و موارد اشتراك و اختلاف نظر ایشان را مشخص نماییم.

 

 

ابعاد مختلف مسأله:

مسأله امانت از ابعاد مختلفی قابل بحث است؛ كه مروری كوتاه بر این ابعاد خواهیم داشت:

امانت در بعد اخلاقی: صفت «امانتداری» ازامهات اصول اخلاقی است، این اخلاق حسنه از اوصاف انبیاء الهی و ائمه علیهم السلام- و مؤمنان حقیقی می‌باشد و حضرت محمد – صلی الله علیه و آله- قبل از رسیدن به مقام پیامبری در میان اعراب جاهلیت به «محمد امین» معروف بود، كه این خصلت«امانتداری» باعث شده بود، مردم در سپردن امانات به سوی پیامبر(ص) بشتابند.

امانت در بعد ادبی: بسیاری از ادبا و شاعران با استناد به برخی از آیات امانت، تعابیر خاصی برای آن قائل شده‌اند:

مولانا در مثنوی امانت را به عشق تعبیر كرده است؛

كرد فضل عشق انسان را فضول      زین فزون جویی ظلوم است و جهول[14]

شیخ اجل سعدی نیز امانت را عشق دانسته است؛

مرا گناه خود است ار ملامت تو برم كه عشق بارگران بود و من ظلوم وجهول[15]

حافظ نیز در اشعار خود به امانت اشاره كرده و آنرا عشق داانسته:

«آسمان بار امانت نتوانست كشید               قرعة كار به نام من دیوانه زدند[16]

فرشته عشق نداند كه چیست ای ساقی         بخواه جام و گلابی به خاك آدم ریز[17]

در اشعار «عمان سامانی»[18] نیز مراد از امانت الهی در آیة‌ «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ …» عشق است كه به صورت شرابی بر خلایق عرضه شد، و بار امانت عشق را انسان كامل حمل كرد كه او در نظر سامانی وجود مقدس حضرت سیدالشهداء – علیه السلام- می‌باشد.

امانت در بعد اجتماعی: یكی از پایه های قوی اجتماع، اقتصاد آن می‌باشد، كه تبادلات و روابط اقتصادی در سایة اعتماد و اطمینان متقابل صورت می‌گیرد، و این اعتماد حاصل نمی‌شود مگر در پرتو اصل امانتداری؛ لذا مدیران اقتصادی علاوه بر آگاهی و تخصص باید امین و متعهد باشند.

امانت در بعد فقهی: در تعریف امانت در فقه آمده : «امانت اسم است برای مال مورد ودیعت و یا هر مالی كه به واسطة عقد یا قانون به طور امانت در اختیار دیگری باشد.. » كه امانات را به 3 دسته تقسیم كرده‌اند: 1- امانات شرعیه 2- امانات معاوضی 3- امانات مالكی كه احكام امانت در بابی تحت عنوان احكام ودیعه ذكر شده است.[19]

امانت در بعد حقوقی: در ماده 607 قانون مدنی در تعریف ودیعه – امانت به معنای خاص- آمده:

«ودیعه عقدی است كه به موجب آن یك نفر مال خود را به دیگری می‌سپارد، برای آنكه آن را نگهدارد.»

امانت قانونی و امانت قراردادی نیز از اصطلاحات حقوقی می‌باشد.[20]

با توجه به ابعاد مختلف امانت، پژوهش فوق به بررسی امانت در آیات و تفاسیر و روایات می‌پردازد.

2-1- اهمیت مساله

1. ضرورت تبیین و گسترش مطالعات قرآنی در جامعه:

با توجه به ضرورت فوق، بر مساله امانت از دید قرآن متمركز شده‌ایم.

2. ضرورت انجام مطالعات مقایسه‌ای در حوزه تفسیر قرآن:

با توجه به ضرورت فوق، به بررسی مسألة امانت در تفاسیر شیعی و اهل سنت پرداخته‌ایم.

3-1- سوال های تحقیق:

  1. وجه اصلی اختلاف نظر مفسران اهل سنت وشیعه در تفسیر امانت در چیست؟
  2.  وجه اصلی اشتراك نظر مفسران اهل سنت و شیعه در تفسیر امانت در چیست؟

 

4-1- فرضیه‌های تحقیق:

  1. وجه اصلی اختلاف نظر میان مفسران اهل سنت و شیعی در تفسیر امانت به مساله ولایت و امامت امامان معصوم – علیهم السلام- مربوط می‌شود.
  2.  در بیشتر موارد میان مفسران اهل سنت و شیعه در تفسیر امانت وفاق نظر وجود دارد.

5-1- حدود مساله:

موضوع پژوهش فوق موارد ذیل را شامل می‌شود:

1-   بررسی آیات امانت در قرآن كریم.

2-   این مساله- یعنی بررسی آیات امانت- را از زاویة مفسران شیعی و اهل سنت بیان می‌نمائیم.

[فهرست كامل كتاب‌های مورد استفاده از علمای سنتی وشیعی در فهرست منابع ذكر شده است.]



  • پس از پرداخت موفق لینک دانلود هم نمایش داده می شود هم به ایمیل ارسال می گردد
  • ایمیل را بدون www وارد کنید و در صورت نداشتن این قسمت را خالی بگزارید
  • در صورت هر گونه مشگل در پروسه خرید میتوانید با پشتیبانی تماس بگیرید گزارش مشکل


برچسب ها:امانت‌های الهی در قرآن   امانت‌های الهی   قرآن   امانت‌   خیانت   ودیعه   میثاق   ظلوم وجهول   پیامبران امین   اسرار   فیض الهی   عهد و پیمان   اصل ادای امانت   دانلود امانت‌های الهی در قرآن   معارف   الهیات   پروژه دانشجویی   دانلود پژوهش   دانلود تحقیق   دانلود پروژه